Ołowiane dzieci – gdzie kręcono film?

Serial „Ołowiane dzieci” kręcono głównie na Śląsku – w Katowicach, Rudzie Śląskiej, Świętochłowicach, Zabrzu, Gliwicach, Bytomiu oraz częściowo w Warszawie. Ekranową hutę gra dziś zabytkowa Elektrociepłownia Zabrze, a nieistniejące osiedle Targowisko odtworzono w kilku robotniczych dzielnicach regionu. Jeśli chcesz prześledzić serialową mapę i zobaczyć, co zostało z prawdziwej huty w Szopienicach, przeczytaj ten przewodnik po lokacjach.

Gdzie kręcono „Ołowiane dzieci”?

Ekipa serialu „Ołowiane dzieci” rozłożyła plan zdjęciowy na kilka miast Górnego Śląska. Powód był prosty – współczesne Szopienice nie przypominają już dzielnicy z połowy lat 70., a wiele obiektów przemysłowych i robotniczych wyburzono lub gruntownie przebudowano. Filmowcy sięgnęli więc po dzielnice i budynki, które wciąż mają układ ulic, ceglane elewacje i industrialne zaplecze charakterystyczne dla epoki PRL.

Zdjęcia powstawały w Katowicach, Rudzie Śląskiej, Świętochłowicach, Zabrzu, Gliwicach, Bytomiu i Mikołowie, a część scen we wnętrzach, zwłaszcza szpitalnych, realizowano w Warszawie. Z tych fragmentów powstała ekranowa mozaika Szopienic – robotniczej dzielnicy dotkniętej epidemią ołowicy.

Jaką hutę w serialu pokazano?

Realna Huta Metali Nieżelaznych Szopienice była jednym z największych polskich zakładów przerabiających miedź i mosiądz. Jej początki sięgają 1834 roku, a w stan likwidacji postawiono ją w 2008 roku. Z pierwotnego kompleksu na terenie Szopienic zostały dziś pojedyncze obiekty – komin, wieża ciśnień, portiernia czy muflarnia – rozrzucone wśród nowszej zabudowy i terenów zielonych.

Tak pofragmentowany krajobraz nie dawał szans na stworzenie szerokich, industrialnych kadrów, których wymagał serial. Twórcy sięgnęli więc po obiekt, który swoją skalą i bryłą lepiej oddaje ciężki przemysł lat gierkowskich – zabytkową Elektrociepłownię Zabrze.

Elektrociepłownia Zabrze – serialowa Huta Szopienice

Zabrzańska elektrociepłownia to rozległy kompleks poprzemysłowy z wysokimi kominami, siecią rurociągów i masywnymi halami technologicznymi. Obiekt zajmuje około 5 ha, a teren wypełnia 13 historycznych budynków związanych z energetyką. W czasach działania zasilał Zabrze i okoliczne zakłady, wpisując się w industrialny krajobraz regionu.

Na potrzeby serialu ten kompleks „zagrał” Hutę Metali Nieżelaznych Szopienice. Kamera wykorzystuje monumentalną bryłę, surową cegłę i plątaninę konstrukcji stalowych, budując wrażenie wszechobecności przemysłu – tła dla dramatu dzieci chorych na ołowicę. Część ujęć uzupełniono efektami komputerowymi, by zespolić istniejące zabudowania z serialową wizją trującego kombinatu.

Co dziś dzieje się w Elektrociepłowni Zabrze?

Stara elektrociepłownia została odłączona od systemu energetycznego po uruchomieniu nowego zakładu w 2018 roku. W 2024 roku poprzemysłowy teren kupiła za 7,4 mln zł prywatna grupa inwestycyjna. Plan zakłada stopniową rewitalizację – obiekty mają zostać przekształcone w wielofunkcyjny zespół hotelowy, edukacyjny i kulturalny, z miejscem na muzeum energetyki. Koszt prac szacuje się na około 70 mln zł, a zakończenie inwestycji przewidywane jest na 2028 rok.

Zabrzańska elektrociepłownia stała się ekranowym „zamiennikiem” huty, bo jako jeden z niewielu zakładów w regionie zachowała skalę i formę przemysłowego molocha z drugiej połowy XX wieku.

Gdzie było Targowisko i jak je odtworzono?

Jednym z najmocniej zapamiętanych miejsc w serialu jest osiedle przy samej hucie – Targowisko. W rzeczywistości była to kolonia robotnicza Paweł (Pauls), powstała przy hucie cynku Paul już w XIX wieku. Ceglane familoki stały na Burowcu, między hutą a torami kolejowymi i tramwajowymi. Mieszkania miały ciasny układ, często bez łazienek i toalet, a powietrze przesycony pyłem ołowianym wnikało w ściany i podwórka.

W latach 1977–1978 zabudowę kolonii wyburzono, tworząc zieloną strefę ochronną wokół zakładów. Dziś w tym miejscu znajduje się skwer im. Hilarego Krzysztofiaka i teren współczesnej firmy zajmującej się recyklingiem baterii, która kontynuuje przemysłową historię miejsca. Z dawnego Targowiska nie został żaden budynek mieszkalny – dlatego filmowcy musieli poszukać go gdzie indziej.

Kolonia Alfred w Katowicach

Część ujęć Targowiska nakręcono w katowickiej Kolonii Alfreda w dzielnicy Wełnowiec-Józefowiec. To zapomniany zespół familoków wokół placu Alfreda, z kredowymi elewacjami i ciasnymi podwórkami. Zachowany historyczny układ budynków pozwolił oddać wrażenie przedwojennej robotniczej kolonii, która w latach 70. była już mocno wyeksploatowana. Kamera prowadzi widza przez bramy, klatki schodowe i zaułki, które w serialu udają przestrzeń między domami Targowiska.

Lipiny w Świętochłowicach

Drugą ważną lokalizacją grającą Targowisko są świętochłowickie Lipiny – jedna z najstarszych dzielnic robotniczych regionu. Przy ul. Barlickiego zachował się szeroki front ceglanej zabudowy z typowymi familokami, podwórkami studniami i wąskimi bramami. Tam kręcono sceny codziennego życia – dzieci bawiące się między kamienicami, rozmowy sąsiadów, powroty z huty i wizyty w szynku.

Bytom i inne ujęcia osiedlowe

Wybrane sceny z ulic Targowiska realizowano także w Bytomiu, który ma kilka kwartałów z nieodrestaurowaną, gęstą zabudową kamienic z przełomu XIX i XX wieku. Widz często nie odróżni, kiedy kamera przenosi się między miastami – to świadomy zabieg, który z wielu fragmentów buduje jedną, spójną dzielnicę na ekranie.

Serialowe Targowisko to zlepek trzech światów: Kolonii Alfreda, Lipin i fragmentów Bytomia, które razem odtwarzają klimat wyburzonej kolonii Paweł.

Jakie jeszcze miejsca „zagrały” w serialu?

Reżyser Maciej Pieprzyca i ekipa odpowiadająca za scenografię szukali nie tylko huty i familoków. Potrzebne były też budynki użyteczności publicznej, typowe dla PRL-u urzędy, kościół robotniczej parafii, szkoły i plenerowe przestrzenie miasta. Stąd rozrzut lokacji po całym regionie Śląska.

Przychodnia i instytucje publiczne

Budynek przychodni, w której pracuje dr Jolanta Wadowska-Król, to w rzeczywistości dawny ratusz gminy Chropaczów w Świętochłowicach przy ul. Łagiewnickiej 34. Wzniesiony na początku XX wieku, po wojnie pełnił funkcje administracyjne, później medyczne, a od 2015 roku stoi pusty. Serialowa ekipa odświeżyła wnętrza, by wrócić do wystroju przychodni rejonowej z lat 70.

Gmachy władz wojewódzkich filmowano w Katowicach: w budynku dawnego Sejmu Śląskiego (dziś Śląski Urząd Wojewódzki) przy ul. Jagiellońskiej oraz w sąsiednim Gmachu Urzędów Niezespolonych. W tych murach rozgrywają się sceny spotkań lekarki z partyjnymi decydentami i wojewodą, a ozdobne korytarze i gabinety podkreślają dystans między robotniczą dzielnicą a aparatem władzy.

Kościół, cmentarz i przestrzenie symboliczne

Serialowy kościół Szopienic to w rzeczywistości kościół św. Jana Chrzciciela w Zabrzu-Biskupicach – neogotycka świątynia z początku XX wieku, z charakterystyczną wieżą i prostym, robotniczym wnętrzem. Przykościelny cmentarz posłużył jako miejsce kluczowych scen związanych z chorobą i śmiercią dzieci, dając mocne tło dla opowieści o cenie przemysłowego rozwoju.

Rozpoznawalnym punktem na mapie serialu jest też katowicki Spodek – futurystyczna hala, która przypomina, w jakiej epoce rozgrywa się historia. Ujęcia okolic Spodka i alei Korfantego zestawione z familokami i hutą budują kontrast między modernizującym się centrum a zaniedbanymi dzielnicami robotniczymi.

Plenery rekreacyjne i przemysłowe

Sceny na basenie, gdzie córka głównej bohaterki spędza wolny czas, kręcono na Basenie Letnim w Mikołowie. To przykład powojennej architektury sportowej z niską zabudową i rozległą niecką, dobrze pasujący do estetyki lat 70. Ujęcia z hałdy powstały natomiast w gliwickiej Sośnicy – charakterystyczne zwałowisko górnicze tworzy pejzaż pełen pyłu i czarnej ziemi, kojarzony z przemysłowym Śląskiem.

Niektóre sceny laboratoryjne, sanepid czy szpitalne wnętrza to z kolei Bytom (m.in. liceum przy ul. Żeromskiego) oraz obiekty w Warszawie, które po odpowiedniej aranżacji i wyposażeniu zagrały realia ówczesnej służby zdrowia.

Czy prawdziwa Huta Metali Nieżelaznych Szopienice jeszcze istnieje?

Sam zakład, który przyczynił się do masowych zatruć dzieci, działał przez dziesięciolecia jako część kompleksu hutniczego w rejonie Roździenia i Szopienic. Emisje z instalacji przetwarzających metale ciężkie – zwłaszcza związki ołowiu – doprowadziły do tego, że w okolicznych osiedlach odnotowano setki przypadków ciężkiej ołowicy. Dr Jolanta Wadowska-Król jako jedna z pierwszych powiązała objawy neurologiczne, w tym tzw. bociani chód, z przewlekłym zatruciem, co stało się fundamentem historii pokazanej w serialu.

W drugiej połowie lat 70. rozpoczęto przesiedlenia mieszkańców Targowiska, rozbiórkę najbardziej zdegradowanych budynków i wprowadzanie strefy ochronnej. Samą hutę stopniowo modernizowano, a ostatecznie w 2008 roku spółkę postawiono w stan likwidacji. Dziś teren dawnego kombinatu jest częściowo zagospodarowany przez nowe zakłady, a pojedyncze elementy dawnej infrastruktury funkcjonują jako ciche świadectwo przemysłowej przeszłości.

Historia huty i epidemii ołowicy pozostała w pamięci mieszkańców, choć w krajobrazie Szopienic sprzed kilkudziesięciu lat nie zobaczy już nikt – zastąpiły go skwery, nowe firmy i luźniejsza zabudowa.

Jak serial łączy fikcję z faktami miejsca?

Miniserial „Ołowiane dzieci” ma 6 odcinków i zadebiutował na platformie streamingowej 11 lutego 2026 roku. Reżyser Maciej Pieprzyca podkreśla, że to nie dokument, lecz fabularyzowana opowieść, w której fakty – w tym istnienie Huty Metali Nieżelaznych Szopienice i epidemii zatrucia – mieszają się z postaciami i wątkami stworzonymi na potrzeby scenariusza.

Wiarygodność przestrzeni osiągnięto przez pracę na realnych lokalizacjach: od familoków Kolonii Alfreda i Lipin, przez monumentalną Elektrociepłownię Zabrze, po gmach dawnego Sejmu Śląskiego. Te miejsca są namacalne – można do nich pojechać, przejść tą samą ulicą, stanąć pod tym samym kominem. Dzięki temu serial nie tylko opowiada o dramacie dzieci z Targowiska, ale także prowadzi widza po żywej mapie przemysłowego Śląska.