Jesteś tutaj

Projekt największego na świecie teleskopu optycznego E-ELT dostał zielone światło!

  • E-ELT image
    E-ELT największy teleskop na świecie, jakiego budowę naukowcy mają planach. (fot. ESO www.eso.org)
  • E-ELT w porównaniu z wielkością człowieka (fot. ESO www.eso.org)
  • Cztery celujące wiązki laserowe z E-ELT - wizja artystyczna (fot. ESO www.eso.org)

Projekt największego na świecie teleskopu optycznego będącego w planach Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO) dwa dni temu dostał zielone światło! Europejski Ekstremalnie Duży Teleskop (E-ELT), zgodnie z planami zacznie swoje obserwacje w 2024 roku, a jego powierzchnia zbierająca światło będzie miała 39 metrów średnicy.

Plan budowy E-ELT (European Extremely Large Telescope), po raz pierwszy został zatwierdzony w czerwcu 2012 roku, ale pod warunkiem, że zostanie osiągnięte 90% budżetu potrzebnego na budowę (około jednego miliarda euro). Ten warunek własnie został spełniony we wrześniu tego roku, kiedy to Polska zgodziła się dołączyć do ESO. Przeliczenie wszystkich zapewnionych funduszy na budowę zajęło jednak trochę czasu, dlatego oficjalny komunikat o zielonym świetle dla E-ELT ogłoszono w czwartek (4.12.2014).

ESO podzieliło budowę teleskopu na dwie fazy. W pierwszej fazie zostanie zbudowany oraz uruchomiony sam teleskop - pochłonie to 90% budżetu. Pozostałe 10% zostanie przeznaczone na drugą fazę, czyli rozwój i budowę mniej istotnych elementów należących do infrastruktury E-ELT. Powyższe zatwierdzenie dotyczy tylko pierwsze fazy budowy.

Zgodnie z planem teleskop zostanie postawiony na górze Cerro Armazones na pustyni Atacama w Chile, niedaleko teleskopu VLT (20 km), też należącego do ESO. Średnica lustra, a raczej powierzchni zbierającej światło (bo trudno tu mówić tu o jednym lustrze: 796 heksagonalnych elementów o średnicy 1,4 m)  będzie wynosić 39 m.

E-ELT w porównaniu z pozostałymi teleskopami

(źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Comparison_optical_telescope_primary_mirrors_PL.svg )

Więcej informacji:

 

  • Obrazek użytkownika Tomasz Kazimierczak
    O autorze:

    Tomasz Kazimierczak

    Redaktor działu astro
    Astro-fiztaszkowiec kosmiczny. Już od dziecka wykazywał zainteresowanie do zgłębiania natury Wszechświata. Ta wrodzona ciekawość pchnęła go na studia astronomiczne oraz spowodowała, że kosmologia stała się jego podstawową dziedziną badań. Jednak nie oznacza to, że jego fiztaszki będą związane tylko z tą dziedziną astronomii.

Komentarze

Obrazek użytkownika piotrowski

a kto w ramach ESO będzie w tym uczestniczył z Polski? Jakies konkretne ośrodki/uniwersytety czy ogolmnie na szczeblu rządowym to podpisano, a potem wszyscy polscy astronomowie bedą mogli aplikowac o czas obserwacyjny? Będzie jakiś konkretny wkład w budowę z naszej strony?

Obrazek użytkownika Tomasz Kazimierczak

Tego dokładnie nie wiem, trzeba sprawdzić warunki przystąpienia Polski do ESO. Nie wiem jakie konkretnie placówki naukowe, ale podejrzewam, że cała społeczność astronomów Polskich na tym skożysta. Szczególnie ci młodzi! :) No a tak po za astronomią (to bardziej dla inżynierów): po przystąpieniu do ESO, polskie firmy mogą brać udział w przetargach na budowę elementów do teleskopu! Więc całkiem fajnie. :)

Obrazek użytkownika Anonim

A czy jest sens budowy jeszcze większych telskopow na ziemi? Nie ogranicza nas już atmosfera? Co będziemy tym obserwowac? Nie lepiej np. zainwestowac w habble'a?

Obrazek użytkownika Tomasz Kazimierczak

Dużo pytań jak na jeden komentarz ;)
Ale postaram się odpowiedzieć na wszystkie pytania.
Dla wygody podzieliłęm je na trzy tematy:

1) "A czy jest sens budowy jeszcze większych telskopow na ziemi? Nie ogranicza nas już atmosfera?"

Nie wspomniałem o tym nic w tym newsie, bo to w sumie obszerniejszy temat (jeśli temat ciekawi to myślę, że pojawi się fiztaszek o tym :) ), ale jednym słowem: optyka adaptatywna! Na angielskiej wiki jest dobra definicja: http://en.wikipedia.org/wiki/Adaptive_optics (polska wiki ma nieścisły opis, a nawet chyba błędny).

W skrócie mówiąc, wa astronomii ta technologia ( używana już dla wielu teleskopów naziemnych, np. VLT, SALT, Keck, LBT) pozwala wyleminować wpływ drgań atmosferycznych na obserwacje poprzez kompensację zaburzeń fali świetlnej mikroodkształceniami zwierciadła (lub wielu zwierciadeł).
Polecam też link http://www.eso.org/public/poland/teles-instr/technology/adaptive_optics ( ten już w języku polskim).
P.S. Od siebie na marginesie dodam jeszcze, że skoro planują budowę takiego teleskpu to znaczy, że się opłaca :D

2) "Co będziemy tym obserwowac?"

Ojoj, na to pytanie odpowiedź nie jest prosta... albo wręcz odwrotnie, bo jeśli odpowiem wymijająco: "wszystko!", to też będzie to poprawna odpowiedź :) A tak serio, Wyobraź sobie że teleskop E-ELT, dzięki temu że będzie taki duży, będzie zbierał (jeśli się nie mylę) 15 razy więcej światła niż aktualne największe teleskopy. I to jest wspaniała sprawa bo o to chodzi astronomom, żeby jak nawięcej światła (fotonów zebrać) wtedy lepsza jakość obrazu (ostrość ,rozdzieldzość, itp.) poprostu więcej informacji - dzięki temu teleskop sięga dalej w kosmos.

3) " Nie lepiej np. zainwestowac w habble'a?"

W Hubble'a się nie inwestuję bo to już prawie kosmiczny antyk ;) Natomiast jego następcą jest James Webb Space Telescope (JWST). No i jeśli chodzi o duże teleskopy w kosmosie, to jest problem, bo jak to tam dostarczyć na orbitę? i za jakie pieniądze? Naziemne inwestycje są zdecydowanie (wręcz bez porównania) tańsze i łatwiejsze do zrealizowania i chyba własnie dlatego nadal budujemy wielkie teleskopy na ziemi, mimo iż ogranicza nas atmosfera.

Obrazek użytkownika andrzej sowa

Lepiej wyniesc na orbite okołoziemska teleskop o 10 metrach srednicy teleskop Habla jes jzu przestarzały

Obrazek użytkownika areks

a ile dorzuciliśmy do tego interesu?

Obrazek użytkownika Tomasz Kazimierczak

Narazie chyba jeszcze nic, ale ogólnie to trzeba się dowiadywać o to jaki jest/będzie nasz (Polski) finansowy wkład członkowski do ESO - niestety, na tę chwilę nie znam takich informacji.

Dodaj komentarz