Jesteś tutaj

Najdłuższy eksperyment na świecie

Kolejny fiztaszek o eksperymencie opisywanym przy użyciu słów z przedrostkiem naj. Było już o najpiękniejszym eksperymencie, tym razem będzie o najdłuższym.

W 1927 roku (tj. 85 lat temu) profesor fizyki z Uniwersytetu w Queensland, Thomas Parnell, przygotował dla swoich studentów eksperyment, który miał pokazać, że powszechnie znane materiały mogą wykazywać bardzo zaskakujące właściwości. Jako obiekt badań wybrał pak, czyli pochodną smoły, używaną niegdyś m.in do uszczelniania drewnianych łodzi rybackich. Dziś mało kto już wie, czym jest pak i do czego się go używa. Warto natomiast nadmienić, że jest to substancja o czarnej barwie i gęstości 1,3 g/cm³ (dla porównania woda ma gęstość 1 g/cm³), w swoich właściwościach przypominająca ciało stałe. Pak w temperaturze pokojowej jest tak twardy i kruchy, że po uderzeniu młotkiem rozbija sie na kawałki. Jednak mimo tego, pak jest w temperaturze pokojowej płynem, tylko o bardzo dużej lepkości.

Lepkość to cecha płynów (związana z istnieniem sił tarcia między warstwami płynu przemieszczającymi się względem siebie), która opisuje jak chętnie chcą one “płynąć”. Im substancja ma większą lepkość, tym większy stawia opór przeciw płynięciu. Miód w zależności od rodzaju jest od 200 do 1000 razy bardziej lepki od wody. Lepkość paku jest prawie bilion (1000 000 000 000) razy większa od lepkości wody.

Aby udowodnić studentom, że pak jest cieczą, profesor Parnell w 1927 umieścił kawałek tej substancji w szklanym lejku zatkanym od spodu. Przez kolejne 3 lata pozwolił pakowi układać się w naczyniu. Następnie odetkał lejek i pozwolil pakowi swobodnie wypływać.

 

 

Do dziś (tj. do dnia, w którym ukazał się ten fiztaszek) z lejka wypłynęło dopiero 8 kropel paku, a dziewiąta jest w trakcie formowania się. Pierwsza kropla oderwała się w 1938 roku. Następne 6 spływało co około 8 lat. Ostatnia, ósma kropla spadła po 12 latach od swojej poprzedniczki. Eksperyment nie jest prowadzony w stałych warunkach. Układ  doświadczalny umieszczony jest w otwartej przestrzeni holu jednego z budynków Uniwersytetu w Queensland. Zmianę w częstości kapania przypisuje się wpływowi uruchomionej w budynku klimatyzacji.

 

Zobaczcie sami

Przebieg eksperymentu można obserwować online na stronie uniwersytetu. Zobaczcie sami! Jak na razie nikomu nie udało się zaobserwować momentu, w którym kropla paku odrywa się od lejka. W 2000 roku (gdy spadała ostatnia kropla) przy układzie była już zamontowana kamera, niestety z powodu tajemniczej usterki nagranie nie zostało zapisane. Może to właśnie Ty, będziesz pierwszą na świecie osobą, która zobaczy kroplę paku odrywającą się od lejka. Dzięki temu weźmiesz czynny udział w najdłuższym udokumentowanym eksperymencie naukowym w dziejach. Oglądanie lejka z czarną smolistą substancją niestety nie jest zbyt pociągające. Autorzy strony z transmisją online piszą, że jest to tylko nieco ciekawsze od obserwacji procesu rośnięcia trawy, a to dzięki pojawiającym się czasem w kadrze kamery studentom. Zatem jeśli oglądaliście Żubry na polanie musicie popatrzeć na pak w lejku. Może się opłacać. Autor eksperymentu, wraz z aktualnym jego opiekunem, w 2005 roku zostali uhonorowani nagrodą Ig Nobla w dziedzinie fizyki. Kto wie, co czeka na najwytrwalszych obserwatorów. Sława (przynajmniej wśród czytelników fiztaszków) gwarantowana!

Innymi słowami o tym eksperymencie:
 

 

  • Obrazek użytkownika jasiński
    O autorze:

    Maciej Jasiński

    Redaktor Fresh Science
    Fiztaszki układa za kierownicą UAZa lub w pociągu Jan Matejko relacji Gdańsk Główny - Warszawa Wschodnia. Pija dużo coca coli, śpi mało, mówi szybko.

Komentarze

Dodaj komentarz